De hotellerie in Nederland maakt zeer moeilijke tijden door. Uit onderzoek van Horwath HTL blijkt dat de gemiddelde bezettingsgraad van de hotels met ruim 4% is gedaald in 2008. Voor 2009 wordt een verdere daling van het hotelbezoek verwacht. De hoteliers budgetteren nog wel op een stabiele gemiddelde kamerprijs, maar het is de vraag of dit vast te houden is.

Uit het onderzoek onder drie-, vier- en vijfsterren hotels in Nederland blijkt dat de gemiddelde bezettingsgraad is gedaald van 76,1% in 2007 tot 72,1% in 2008. Voor 2009 wordt rekening gehouden met een verdere daling tot 67,5%. Het is voor het eerst sinds 2003 dat de bezettingsgraad is gedaald. De prognoses geven aan dat een herstel op zijn vroegst pas in 2010 zal plaatsvinden.

Kamerprijzen blijven hoog
Ondanks de daling in de bezettingsgraden is in 2008 wel een stijging van de gemiddelde kamerprijs gerealiseerd. De kamerprijs steeg van € 110 in 2007 tot € 112 in 2008, een stijging van 1,8%. Daarmee is de gemiddelde kamerprijs op het hoogste niveau sinds het topjaar 2002. In de budgetten voor 2009 wordt er vooralsnog door de hoteliers op gerekend dat deze prijs kan worden vastgehouden. Het is echter waarschijnlijk dat de aanhoudende economische crisis ook zal leiden tot lagere kamerprijzen, daar meer en meer zakelijke en toeristische reizigers aankondigen te zullen besparen op de reiskosten. Ook de hoteliers zelf houden er rekening mee dat het budget niet zal worden gehaald: bijna 70% van de hoteliers verwacht dat uiteindelijk ook de gemiddelde kamerprijs onder het niveau van 2008 zal eindigen.

Amsterdam het zwaarst geraakt
De daling van de bezettingsgraden is het sterkst in de regio Amsterdam, door de sterke afhankelijkheid van internationale zakelijke gasten. Gemiddeld daalde de bezetting van de hotels in de hoofdstad in 2008 met ruim 7,6%, van 81,4% tot 75,2%. Voor 2009 wordt een verdere daling verwacht tot 72,5%. Dergelijk sterke dalingen in de bezettingsgraad zijn in Amsterdam sinds het begin van de jaren 1990 niet meer gesignaleerd. Ook in de hoofdstad is de gemiddelde kamerprijs in 2008 nog wel ligt gestegen, van € 140 tot € 141, het hoogste prijsniveau ooit in Amsterdam. De Amsterdamse hoteliers verwachten echter ook in de budgettering niet dat dit niveau kan worden vastgehouden en gaan uit van een daling van 3,2% tot € 137. De meeste hoteliers verwachten echter dat de prijsdaling meer dan 5% zal zijn.

Hotels in de provincies doen het relatief goed
Ook in de provincies zijn de gevolgen van de economische crisis te zien in de hotelmarkt, maar zijn resultaten minder schrikbarend. De gemiddelde bezettingsgraad daalde van 67,3% in 2007 tot 66,5% in 2008 en zal naar verwachting verder afnemen tot 65,0% in 2009. De gemiddelde kamerprijzen daarentegen stegen nog met bijna 5%, van € 90 in 2007 tot € 94 in 2008. Voor 2009 wordt door de hotels buiten de hoofdstad nog gebudgetteerd op een lichte prijsstijging tot € 95.

Prognoses voor herstel
De resultaten bevestigen nogmaals de sterke mate waarin de hotellerie afhankelijk is van de economische ontwikkelingen. De negatieve verwachtingen voor 2009 sluiten daarmee aan op de prognoses van het CPB, die voor Nederland een economische krimp van 3,5% voorspellen. Voor 2010 verwacht het CPB nog een lichte daling van 0,25%. In voor de Nederlandse hotels belangrijke landen als de Verenigde Staten en Duitsland wordt al gesproken over een economische herstel: voor de VS zou dit eind 2009 kunnen plaatsvinden en in Duitsland mogelijk al eerder. Verwacht wordt dat dan ook de neergang in de Nederlandse hotellerie zal zijn gekeerd en dat in 2010 en 2011 de bezettingsgraden opnieuw zullen stijgen.

Tabel 1. Ontwikkeling bezettingsgraden Nederlandse hotels

Tabel 2. Ontwikkeling kamerprijzen Nederlandse hotels

Tabel 3. Ontwikkeling omzet per beschikbare kamer Nederlandse hotels